PROTOTİP · BETON
Planlama Geri bildirim ✉
Festival · Çağdaş sanat

İstanbul Bienali

Başlangıç yılı1987
DüzenleyenİKSV (İstanbul Kültür Sanat Vakfı)
Dönemİki yılda bir, eylül–kasım
Son / sıradaki edisyon18. edisyon 2025 (Christine Tohmé); 19. edisyon 18 Eylül–14 Kasım 2027

Hakkında

İstanbul Bienali, İKSV'nin 1987'den bu yana düzenlediği uluslararası çağdaş sanat sergisi. İKSV'ye göre bölgede düzenlenen en geniş kapsamlı uluslararası sanat sergisi olan bienal, farklı kültürlerden sanatçıları ve izleyicileri İstanbul'da buluşturmayı amaçlıyor. Bugüne kadar on sekiz edisyonu yapılan bienalin 19. edisyonu 18 Eylül–14 Kasım 2027 tarihlerinde, Liu Ding ile Carol Yinghua Lu'nun küratörlüğünde düzenlenecek.

1987'ye kadar İstanbul Festivali bünyesinde yapılan plastik sanatlar sergileri, o yıl "Uluslararası İstanbul Çağdaş Sanat Sergileri" adıyla ayrı bir etkinliğe dönüştü. İlk iki bienal, 1987 ve 1989'da, Beral Madra'nın genel koordinatörlüğünde "Tarihsel Mekânlarda Çağdaş Sanat" başlığıyla yapıldı; 1992'deki üçüncü bienali Vasıf Kortun yönetti. İKSV ardından küratörlü sisteme geçti: Her edisyonun küratörü uluslararası bir danışma kurulunun önerileriyle seçiliyor ve kendi kavramsal çerçevesini kuruyor.

Bienal, ülkelerin pavyonlarla temsil edildiği ulusal temsil modeli yerine, sanatçıların yapıtları aracılığıyla birbirleriyle ve izleyiciyle diyaloğa girdiği bir sergi modelini benimsiyor. Bu anlayışla bienali René Block (1995), Rosa Martínez (1997), Paolo Colombo (1999), Yuko Hasegawa (2001), Dan Cameron (2003), Vasıf Kortun ile Charles Esche (2005), Hou Hanru (2007), What, How & for Whom kolektifi (2009), Adriano Pedrosa ile Jens Hoffmann (2011) ve Fulya Erdemci (2013) gibi küratörler hazırladı.

Son on yılın bienalleri de dikkat çekici başlıklar taşıdı: Carolyn Christov-Bakargiev'in "Tuzlu Su: Düşünce Biçimleri Üzerine Bir Teori" (2015), Elmgreen & Dragset'in "İyi Bir Komşu" (2017) ve Nicolas Bourriaud'nun "Yedinci Kıta" (2019) sergileri bunlardan. Pandemi nedeniyle ertelenen 17. bienal 2022'de Ute Meta Bauer, Amar Kanwar ve David Teh'in küratörlüğünde, 18. bienal ise 2025'te Christine Tohmé'nin küratörlüğünde "Üç Ayaklı Kedi" başlığıyla açıldı. Kamusal alanı temel alan 2013 bienalinin bazı bölümleri, Gezi Parkı protestoları sırasında kapalı mekânlara taşınmak zorunda kaldı.

Bienal yalnızca bir sergiden ibaret değil: Sergilerin etrafında eşzamanlı çeviriyle yürütülen paneller, konferanslar ve atölyelerden oluşan bir kamusal program düzenleniyor; bu program sanat öğrencileri için tamamlayıcı bir eğitim imkânı da sunuyor. Sergiler yıllar içinde Antrepo binaları, Tütün Deposu, Feriköy Rum Okulu gibi şehrin farklı yapılarına yayıldı.

Bienalin yönetiminde Beral Madra ve Vasıf Kortun'un ardından Fulya Erdemci (4.–6. bienaller), Emre Baykal ve Çelenk Bafra görev aldı; 11. ile 17. edisyonlar arasında direktör Bige Örer'di. 2024'te 18. bienalin hazırlıklarıyla birlikte direktörlüğü Kevser Güler devraldı. 19. bienalin küratörleri Liu Ding ve Carol Yinghua Lu, 2007'den beri birlikte çalışan bir araştırma ve küratörlük ikilisi; 2024'teki 8. Yokohama Trienali'nin sanat direktörlüğünü de üstlenmişlerdi.